Vriendenerfenis ipv duolegaat: loont het de moeite?

01/07


Het duolegaat is een interessante techniek om de belastingdruk te verlagen voor erfgenamen en legatarissen die niet tot categorie 1 (partner en/of rechte lijn) behoren. Zij zijn in het Vlaams Gewest immers onderworpen aan hoge tarieven erfbelasting (tot 55 %).

Voorbeeld 1:

Stel dat een kinderloze erflater zijn vermogen van 500.000 EUR wil nalaten aan zijn twee neven. De ene neef krijgt 200.000 EUR, de andere neef 300.000 EUR.

In dit concrete voorbeeld wordt de erfbelasting dus berekend op 500.000 EUR. Dat betekent dat de totaal verschuldigde erfbelasting 260.500 EUR bedraagt. Vervolgens wordt de erfbelasting over de erfgenamen verdeeld volgens de grootte van ieders netto verkrijging. Voor de eerste erfgenaam betekent dit dat hij 40 % van 260.500 EUR moet betalen, of 104.200 EUR. Hij houdt aldus 95.800 EUR over van het legaat van 200.000 EUR. De tweede erfgenaam betaalt 60 % van 260.500 EUR of 156.300 EUR. Hij houdt 143.700 EUR over van het legaat van 300.000 EUR. De gemiddelde belastingdruk zit dus ruim boven de 50 %.

De techniek van het duolegaat

De hoge successierechten kunnen aanzienlijk worden gedrukt via de techniek van het duolegaat. Bij een klassiek duolegaat neemt de erflater, naast de bijzondere legaten aan verdere familieleden of vrienden, in zijn testament een algemeen legaat op aan een goed doel, onder last voor het goede doel om de erfbelasting van de familieleden of vrienden te betalen. Het goede doel dient op haar eigen legaat maar 8,5 % erfbelasting te betalen. Op dat van de bijzondere legatarissen gelden de gewone tarieven.

Stel dat we bovenstaand voorbeeld hernemen waarbij de neven 60 % van de nalatenschap verkrijgen (zijnde 300.000 EUR) en het goede doel 40 % (zijnde 200.000 EUR).

De totale erfbelasting te betalen door het goede doel bedraagt dan 167.500 EUR, namelijk 150.500 EUR erfbelasting m.b.t. het aandeel van de neven en 17.000 EUR m.b.t het aandeel van het goede doel. De gemiddelde belastingdruk bedraagt dan slechts 33,5 %. Het goede doel houdt netto 32.500 EUR over.

0

35000

25%

8750

35000

75000

45%

18000

75000

300000

55%

123750

150500

0

200000

8,50%

17000

Totale erfbelasting

167500


Bij de klassiek vererving houden de neven 239.500 EUR over.

Bij een duolegaat houden ze 300.000 EUR over.

Het duolegaat levert in dit geval een belastingbesparing op van 60.500 EUR.

Bij een goed uitgewerkt duolegaat zullen de (verre) familieleden dus meer overhouden dan wanneer zonder duolegaat wordt gewerkt. Aangezien het goede doel slechts 8,5 % erfbelasting betaalt, zal het goede doel er uiteindelijk, na het betalen van alle erfbelasting, ook nog een bedrag aan overhouden. De enige die minder krijgt, is de Vlaamse fiscus.

Afschaffing duolegaat om erfbelasting te verminderen

De goede doelen worden volgens de Vlaamse Regering louter ingeschakeld om een verlaging van de erfbelasting te genereren voor vrienden of verre familieleden. Daarom werd dan ook besloten om deze techniek (fiscaal) af te schaffen. Het duolegaat as such wordt niet afgeschaft, alleen de mogelijkheid om te besparen in de erfbelasting.

Voortaan wordt de erfbelasting gebruteerd door de erfbelasting te delen door 1 – het marginaal tarief dat is toegepast om dat bedrag te berekenen.

Voorbeeld 2:

Dit kan aan de hand van het volgende cijfervoorbeeld worden verduidelijkt: de erflater heeft een nalatenschap van 500.000 EUR en heeft testamentair bepaald dat zijn neef 280.000 EUR krijgt en een goed doel 220.000 EUR, met de last om ook de erfbelasting voor de neef te betalen.


* De erfbelasting voor de neef zou normaal 139.500 EUR bedragen (zijnde 26.750 EUR op de eerste schijf van 75.000 EUR en 55 % op het saldo van 205.000 EUR); zijn marginaal tarief bedraagt dus 55 %. Voortaan zal hij belast worden op een bijkomend bedrag van [139.500 EUR/(1 - 0.55) =] 310.000 EUR, met als maximum het bedrag van het legaat aan het goede doel of 220.000 EUR.

* Zijn totaal belastbaar legaat zal dus [280.000 EUR + 220.000 EUR =] 500.000 EUR bedragen, of de hele nalatenschap.

* De totale belasting zal bijgevolg 260.500 EUR bedragen (zijnde 26.750 EUR op de eerste schijf van 75.000 EUR en 55 % op het saldo van 425.000 EUR), of meer dan wat het goede doel ontvangt.


Zo is het mogelijk dat het goede doel amper iets overhoudt, of zelfs meer moet uitbetalen dan het krijgt. Het goede doel zal het legaat dan ook logischerwijze verwerpen; waarop de Vlaamse decreetgever aanstuurt. Het inlassen van een duolegaat zal na 1 juli 2021 in de meeste gevallen een maat voor niets zijn.

De vriendenerfenis

Om tegemoet te komen aan de wijziging van de fiscaliteit van het duolegaat, voert de Vlaamse Regering de zogenaamde "vriendenerfenis" of "best friends-regeling" in voor nalatenschappen die openvallen vanaf 1 juli 2021.

Via dergelijke vriendenerfenis kan een testator een gedeelte van zijn nalatenschap nalaten aan een of meerdere goede vrienden of verre familieleden en dit onder het meest gunstige fiscale tarief, zijnde het tarief van toepassing voor verkrijgingen in rechte lijn of tussen partners, zijnde 3 %.

De 'vrienden' die bij testament als dusdanig worden aangeduid, betalen minder erfbelasting. Op het gedeelte van de erfenis tot maximaal 15.000 EUR worden zij belast aan het tarief rechte lijn, dus aan 3 % in plaats van aan 25 %. De besparing bedraagt derhalve maximaal [(15.000 x 25 %) - (15.000 x 3 %) =] 3.300 EUR. Boven de grens van 15.000 EUR zullen de gewone tarieven van toepassing zijn.

Als er maar één persoon als vriend wordt aangewezen in het testament, wordt de vermindering exclusief aan deze persoon toegekend. Als er meerdere personen als vriend worden aangewezen in het testament en die personen erven samen meer dan 15.000 EUR, zal de vermindering toch maar toegepast worden op 15.000 EUR. De vermindering van 3.300 EUR geldt dus voor hen samen, in verhouding tot hun persoonlijk verkregen legaat. De aangeduide vrienden verkrijgen de vermindering pro rata van hun legaat.

Dat heeft te maken met hoe de erfbelasting berekend wordt. In de rechte lijn (kinderen, kleinkinderen, ouders) wordt het bedrag eerst gedeeld door het aantal erfgenamen en daarna wordt het tarief per erfgenaam toegepast. Per erfgenaam begin je dan van de laagste schijf te rekenen. Maar in de zijlijn (verdere erfgenamen) en voor vrienden gebeurt dat anders: daar wordt eerst het tarief berekend en dan wordt er gedeeld tussen de erfgenamen, waardoor de erfgenamen meer betalen dan in de rechte lijn.

Het is aangewezen om testamenten waarin duolegaten zijn opgenomen te herbekijken.

Voor overlijdens vóór 1 juli 2021, zal een eventueel opgenomen duolegaat geldig blijven. Voor overlijdens na 1 juli 2021, zullen de familieleden geen belastingvoordeel overhouden aan een testament met duolegaat en zullen ze dus de volle pot moeten betalen. Indien na deze datum een testament met duolegaat uitwerking krijgt, zal de kans groot zijn dat het goede doel de nalatenschap zal verwerpen omdat het (quasi) niets overhoudt.

Een andere manier om vrienden te begunstigden is door het schenken van roerende goederen. Voor alle andere personen dan partners in rechte lijn geldt er voor de schenking van roerende goederen een vlak tarief van 7 %.

We’re always looking for talented people.

Kom jij ons team versterken?

Meer nieuws lezen? Check ook deze:

Deeleconomie: het nieuwe belastingstelsel

27/07

Deeleconomie: het nieuwe belastingstelsel
Nadat het Grondwettelijk Hof de regeling voor 'het belastingvrij bijklussen' eind 2020 vernietigde, werd een nieuw en specifieke belastingregeling ingevoerd voor de diensten (en dus niet voor de verkoop van goederen) die een particulier aan een andere par…
Lees meer

De verrekening van vertrekvakantiegeld

15/07

De verrekening van vertrekvakantiegeld
Werknemers bouwen hun vakantiegeld op in het jaar voorgaand aan de vakantie. Bij verandering van werkgever moet dat ‘spaarpotje’ uitgekeerd worden. De verrekening van dat vakantiegeld bij de nieuwe werkgever verandert. Verrekening Als een bediende van w…
Lees meer

Belastingaangifte niet of laattijdig ingediend

29/06

Belastingaangifte niet of laattijdig ingediend
Belastingplichtigen die bepaalde fiscale verplichtingen niet nakomen, kunnen soms een gepeperde rekening voorgeschoteld krijgen. Als zij geen aangifte indienen of hun aangifte te laat, onvolledig of onjuist indienen, kan de administratie de belastingplic…
Lees meer